Bir bilgisayar yeri geldiğinde televizyon, müzik seti, daktilo, hesap makinesi, atari, defter, kitap ya da bir iletişim aracı olabilmektedir.
Bir bilgisayar yukarıda sayılan nesnelerden bir ya da tümü olabilir, ancak bunun için harici bazı araçlara da ihtiyaç duyulabilir. Bu araçları, temel olarak aşağıdaki gibi 2 gruba ayırabiliriz.
Anakart gibi, bazı donanımlar yazılımsal gereksinimleri de beraberinde kullanıcıya sunar, ancak bu tip yazılımlar, sadece bilgisayarın çalışabilmesini ve kullanıcının kişisel ihtiyaçlarına göre farklı tercihlerde bulunabileceği yazılımların kurulabilmesini sağlayan yazılımlardır. Bu sebeple bilgisayarın çalışması, açılması anlamına gelmemektedir.
Bir bilgisayarın çalıştıktan sonra açılması için işletim sistemine ihtiyacı vardır. İşletim sistemi bir kullanıcı için kurulması gereken en temel yazılımsal gereksinimdir. Günümüzde işletim sistemleri, bir kullanıcının ihtiyaç duyabileceği diğer yazılımsal gereksinimleri de beraberinde sunmaktadırlar.
İstisnaları olmakla birlikte işletim sistemleri, bilgisayar sahibi olmak isteyen kullanıcılar için satıcı firma (üretici firma değil) tarafından sisteme kurulur. Bu sebeple henüz bilgisayar sahibi değilseniz, yukarıdaki satırlar, zor bir aşamadan geçeceğiniz izlenimi vermemelidir. Bununla birlikte, zaman içerisinde işletim sisteminin yeniden kurulmasının ihtimal dâhilinde olduğu bilinmelidir.
Bir bilgisayar görülen ve açıkça görülmeyen donanımlardan oluşur. Açıkça görülmeyen donanımlar kasa olarak adlandırılan, genellikle dikdörtgen şeklindeki donanımın içinde bulunmaktadır. Kasada bulunan donanımlar bilgisayarlar için genellikle hayati önem taşırlar. Bilgisayarların olmazsa olmazlarıdır da denebilir.
Aşağıda genel anlamda bir bilgisayar görünümü görülmektedir.
Yukarıdaki resimde görülen ve kasa olarak adlandırılan parçanın kapağı açıldığında aşağıdaki gibi bir görüntü ile karşılaşılması muhtemeldir.
Bir bilgisayarın tam olarak çalışabilmesi için kasada anakart, işlemci, fan, bellek, ekran kartı, ses kartı ve sabit disk olarak anılan donanımların olması gerekmektedir. Kasa; açıkça görülebilen (hoparlör, klavye, fare, yazıcı, mikrofon gibi) donanımların ve açıkça görülemeyen donanımların birbiri ile iletişim kurabilmesini sağlayan görülebilen bir köprüdür. Görülebilen her donanım, direk veya dolaylı olarak kasaya bağlı olmak zorundadır.
Kasaların üstlendiği görev her bilgisayarda olmak zorundadır, ancak her bilgisayar türü, bu görevi dikdörtgen şeklindeki bir kutuya vermek zorunda değildir. Buna aşağıda da görülen dizüstü (laptop ve notebook olarak da bilinirler) bilgisayarları örnek gösterebiliriz. Dizüstü bilgisayarlar yukarıda bahsedilen masaüstü bilgisayarların aksine tek parça halinde görünürler.
Dizüstü bilgisayarların tek parça halinde görünmeleri, tek parça olduğu anlamını taşımamaktadır; çünkü dizüstü bilgisayarlar, bir masaüstü bilgisayarın olması gereken görülebilen ve açıkça görülemeyen donanımlarının birbirine adapte edilmiş halidir.
Yazıcı ve tarayıcı gibi, bir bilgisayarda zorunlu olmayan donanımlar da dizüstü bilgisayarlar ile birlikte kullanılabilir. Bunun için kasada bulunan giriş noktalarının benzerleri dizüstü bilgisayarlarına da eklenmiştir.
Kasa içinde bulunan ve açıkça görülemeyen donanımlar, kasa içinde belli kurallar çerçevesinde yer almaktadır. Bu kuralları sağlayan donanım ise anakart olarak tanımlanmaktadır.
Hatırlayacak olursanız kasa için görülebilen köprü tanımlamasını kullanmıştık. Gerçek anlamda köprü olarak tanımlanacak donanım ise anakarttır. Anakartın kasa içinde olması ve açıkça görülebilen bir konumda olmaması, kullanıcılar tarafından tanınmamasına sebep olmaktadır.
Bir anakart standart olarak aşağıdaki yapıya sahiptir.
Yukarıdaki anakart görüntüsünü dikkatle incelediğinizde dış dünyayla bağlantı noktaları olarak tanımlanan girişlerin kasanın arka kısmında da olduğunu fark edeceksiniz. Ancak sandığınızın aksine, kasada görülen girişler kasaya ait olmayıp, Anakartın kasada görülen kısmıdır.
Anlaşıldığı gibi; anakart görülen ve görülemeyen donanımların birbiri ile uyum içinde çalışmasını sağlayan bir köprüdür. Anakart ve kasa arasındaki ilişki ise, insan iskeleti ve teni arasındaki ilişkiye benzetilebilir.
Not: Anakartlar diğer donanımların yetenekleri göz önünde bulundurularak seçilmelidir.
Sabit Diskler
Harici disklerde bulunan veriler hariç bilgisayar ekranında görülen tüm veriler sabit diske kaydedilir. Kısaca sabit disk; verileri depolamak için kullanılan bir donanımdır.
Sabit diskler kasa içinde uygun bir noktaya yerleştirildikten sonra, sabit diskin türüne göre IDE ya da SATA kabloları aracılığı ile anakart ile iletişime geçmektedirler.
Aşağıda bir sabit diskin genel görünümü görülmektedir.
Sabit diskler türüne ve depolayabileceği veri miktarına göre farklılıklar göstermektedir. En yaygın sabit disk türü HDD olarak adlandırılırken, bir diğeri ise SSD olarak adlandırılmaktadır. SSD’ler anakarta SATA kabloları ile bağlanırken, HDD’lere oranla uçuk sayılabilecek fiyatlara sahiptirler.
Sabit disklerin fiyatlarını etkileyen bir diğer unsur ise, şüphesiz ki depolayabileceği veri miktarıdır. Uzunluk ve ağırlık ölçümleri gibi, bilgisayar verileri de çeşitli ölçü birimlerine sahiptir. Bu ölçü birimlerinden bazılarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
Artan teknoloji ile birlikte TB ölçü birimi de sıkça kullanılır hale geldi, ancak PB ölçü birimi henüz telaffuzu yaygınlaşan bir ölçü birimi değildir; çünkü 1 PB azımsanamayacak bir veri boyutudur.
Farklılıklar olsa da bilgisayarda görülen her karakter 1 bayt civarındadır. Tabii ki resimler, sesler ve videolar için bunu söylemek imkânsızdır. Bir sinemaya ait video dosyasının bilgisayarda bulunması halinde, en kötü kalite ile 200 MB veri boyutuna sahip olacaktır. HD kalitesine sahip 60 dakikalık bir videonun veri boyutu 4 GB’ı bulabilmektedir.
Hafıza Kartı
Kimi zaman bellek, kimi zaman RAM, kimi zamansa hafıza kartı olarak adlandırılan bu donanım, kasada bulunan ve bilgisayarın performansını etkileyen en önemli donanımlardan biridir. Aşağıda bu donanımın ekran görüntüsü görülmektedir.
Hafıza kartı da veri depolar. Sabit disklerden farklı olarak, depoladığı veri kalıcı olmayıp, bilgisayarın kapanıp açılması veya buna benzer işlemlerden birinin gerçekleştirilmesi neticesinde veriler silinir. Hafıza kartının amacı; bir ses, resim, metin, video ya da bunlara benzer dosyaları saklamak değil, bu tip işlemlerin gerçekleşmesi için kullanıcının görmediği verileri saklamaktır. Bu tip verilerin işlem sonrasında herhangi bir işlevi kalmadığından hafıza da kalması da anlamsız olacaktır.
Hafıza kartları sabit diskler gibi büyük kapasitelere sahip olmak zorunda değildir; çünkü verinin kendisini değil, verinin görüntülenmesi için gereken nesneleri depolar. Günümüzde tavsiye edilen en düşük RAM boyutu 2 GB’a kadar yükselmiştir.
Ekran Kartı
Görüntülerin ekrana yansıtılmasını sağlayan donanımdır. Bilgisayarda oyun oynayanlar ve grafik işlemleri ile ilgilenenler için önemli bir faktördür.
Ekran kartları anakart ile tümleşik olarak da gelirler. Bu tip ekran kartları sadece standart kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayabilmektedir. Bu sebeple anakart ile tümleşik olan ekran kartları, nadiren tercih edilen bir seçenektir.
Ekran kartları kendi içinde bir belleğe de sahiptir. Bu bellek sayesinde RAM ihtiyacı da azalmaktadır.
Ses Kartı
Hoparlörlerin dışarıya yansıtacağı verileri sese çevirip, hoparlöre gönderen donanımdır.
Ses kartları da ekran kartları gibi anakart ile tümleşik olabilmektedir. Ekran kartlarının aksine, anakart ile tümleşik ses kartları, genel kullanıcı grubu tarafından tercih edilmektedir.
İşlemci
CPU olarak da adlandırılan, yazılım ve donanımların istediği görevleri yerine getiren en önemli donanımlardan biridir.
Bir ekran kartının işleyeceği verileri öncelikle işlemci işler. Veriler ekran kartının anlayacağı şekle getirilerek, ekran kartına gönderilir. Bu işlem diğer donanımlar için de geçerlidir.
İşlemci, sadece donanımların ihtiyaç duyduğu bir parça değildir. Bir yazılımın basit bir toplama işlemini gerçekleştirmesi için bile, işlemciye ihtiyaç duyulmaktadır; çünkü yazılımın tek yaptığı, işlemciye yapması gerekeni söylemektir.
İşlemciler işlem sırasında ısınmaya sebep olduğundan dolayı, üzerlerine bir fan yerleştirilir. Bu fan işlemci ile birlikte kasada bulunan diğer donanımların da soğutulması görevini üstlenir. Bununla birlikte diğer donanımlar da ek soğutuculara sahip olabilmektedir.
Ethernet Kartı
Ağ olarak adlandırılan ve bilgisayarların birbiri ile iletişim kurmasını sağlayan teknolojinin var olması için gerekli olan bir donanım birimidir.
Ethernet kartları da anakart ile tümleşik durumdadır. Bununla birlikte, harici Ethernet kartları da tercih edilebilir.
Faks Modemler
Bir telefon hattı üzerinden internete bağlanmanızı ve faks göndermenizi sağlayan donanım birimidir. Açıkça görülebilen türleri de mevcuttur.
Faks modemlerin internete bağlanma olanağına Çevirmeli (Dial Up) bağlantı denmektedir. Bir zamanların en çok tercih edilen bağlantı türü olsa da, günümüzde tercih edilmeyen bir seçenektir.
TV Kartları
Bilgisayarda televizyon izlemenizi, yayınları kaydetmenizi sağlayan donanım birimidir.
Ekran kartı anakarta yerleştirildikten sonra tıpkı televizyon gibi alıcı ile iletişim sağlanmalıdır.
Bir bilgisayar yüzeysel bakıldığında görülebilen donanımlardan oluşur. Kasa, monitör, hoparlör, klavye ve fare bu donanımların başlıca elemanlarıdır.
Bir kasa, daha öncede bahsettiğimiz gibi görülmeyen donanımlar için bir koruyucudur. Koruyucu ne kadar güçlü olursa, korunanlar da o kadar güvende olur. Bu kural kasa için de geçerlidir. Bir kasa, koruduklarını en temel şekliyle soğuk tutarak engelleyebilir. Bu sebeple kasa için en önemli etmen, sahip olduğu soğutuculardır (fan) diyebiliriz.
Kasalarda dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise; sessizliktir. Sessizliği bozan etmenler, kalitesiz soğutucular, kasalar ve kasa içinde zamanla meydana gelen tozlanmadır. Tozlanmanın önüne geçebilmek için kasa içi periyodik olarak temizlenmelidir.
Monitör
Bir televizyon gibi, görüntüyü yansıtan donanım birimidir. Gerekli adımların atılması halinde, bir televizyon da monitör olarak kullanılabilir.
Monitörler de tıpkı televizyonlar gibi, tüplü (CRT monitörler) ve ince ekran (LCD monitörler) olarak ayrılırlar. Tahmin edebileceğiniz gibi CRT monitörler, yerini ince ekranlara bıraktı bile.
Hoparlör
Sesleri duyabilmenizi sağlayan donanım birimidir. Standart olarak 2 parçadan oluşsa da 5 + 1 gibi daha fazla parçadan oluşan türleri de mevcuttur. Bu türler, sinema salonlarını aratmayacak yüksel ses seviye ve kalitesine sahiptir.
5 + 1 gibi ses sistemlerini kullananlar, kaliteli ve harici ses kartlarını da tercih edebilirler. Çünkü bu tercih, hoparlörlerin tam anlamı ile kullanılabilmesini sağlayacaktır.
Klavye
Bilgisayarda yazı yazmak ya da üzerinde bulunan tuşlarla bilgisayara yön vermek için kullanılan donanım birimidir.
Her ne kadar kullanıcılar standartları tercih etse de, kablosuz ve ek tuşlara sahip olan klavyeler de azımsanamayacak kadar yaygınlaşmışlardır.
Fare
Orijinal ismi ile Mouse (maus) olarak adlandırılan bu donanım, bilgisayar ekranında dolaşan bir işareti kontrol etmektedir. Kontrol edilen bu işaret ile bilgisayara tıpkı klavye gibi yön verilmektedir.
CD Ve DVD Sürücüler
Bilgisayara tıpkı CD / DVD oynatıcılar da olduğu gibi, CD ve DVD yerleştirip, içeriğini görebilirsiniz. Bu donanım birimi, orijinal isimleri ile aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır.
Taşınabilir Diskler
Verilerin taşınması için kullanılan donanım birimleridir.
Floppy (disket olarak da bilinir) diskler çabuk bozulması, ebadı ve taşıyabileceği veri miktarının düşük olması sebebi ile tercih edilen bir seçenek olmaktan çıkmıştır. Alabileceği standart veri boyutu 1.44 MB ile sınırlıdır.
USB Memory (flaş disk olarak da bilinir) diskler veri taşımak için kullanılan en yaygın donanımdır. Küçük bir ebada sahip olması, çabuk bozulmaması ve yüksek depolama özelliği donanımın yaygınlaşmasında en önemli etkenlerdir.
Harici Sabit Diskler, sabit diskin taşınabilir bir türüdür. Ebatlarının büyük olması, flaş disklere rakip olamamasının en önemli faktörüdür. Genellikle verinin yedeklenmesi ve saklanması amacı ile kullanılmaktadır.
Diğer Donanım Birimleri
Şimdiye kadar ismini andığımız donanımlar daha çok zorunlu olan bileşenlerdi. Aşağıdaki donanım birimleri ise, tercihe bağlı olarak birçok bilgisayar kullanıcısı tarafından kullanılmaktadır.
Daha önce de ifade edildiği gibi, bir bilgisayar yazılımsız düşünülemez. Yazılımlar sadece bilgisayarlarda değil; cep telefonlarında, ulaşım araçlarında ve elektronik eşyalarda da bulunmaktadır.
Yazılımlar da tıpkı donanımlar gibi ücret karşılığında elde edilirler, ancak günümüzde neredeyse her yazılımın ücretsiz alternatifleri bulunmaktadır.
İşletim Sistemleri
Kullanıcılar için en temel yazılım birimidir. Dünya çapında birçok farklı işletim sistemi bulunmaktadır. İsmi en çok anılan işletim sistemlerine Windows, Linux, Pardus, Mac OS, MS-DOS, DOS, Unix sistemlerini örnek gösterebiliriz.
İşletim sistemleri temelde ikiye ayrılır.
1- Windows İşletim Sistemleri
En fazla tanınan ve kullanılan işletim sistemi Windows’tur. Zaman içerisinde Microsoft firmasına ait olan Windows işletim sisteminin birçok farklı sürümü yayımlanmıştır. Windows 3.1 ile anılmaya başlanan Windows işletim sistemleri; Windows 95, Windows 98, Windows ME, Windows 2000, Windows NT, Windows XP, Windows 2003, Windows 2008, Windows Vista ve Windows 7 ile anılmaya devam etmektedir.
Windows işletim sistemleri her zaman görselliği ve kullanım kolaylığına önem vermiştir. Bu sebeple, diğer işletim sistemlerine oranla daha güçlü donanım birimlerine ihtiyaç duymaktadır.
Windows işletim sistemi çok daha fazla programcı desteğine sahiptir. Bu ise; daha fazla oyun, daha fazla program ve daha fazla kullanılabilirliği getirmektedir.
2- Linux ve Pardus İşletim Sistemleri
Linux işletim sistemi Windows işletim sistemlerinin en büyük rakibidir. Bunun en büyük sebebi ücretsiz ve açık kaynak kodlu olmasıdır.
Linux işletim sistemlerinin en büyük noksanlığı kaynak sıkıntısı ve programcı desteğidir.
Linux işletim sistemleri açık kaynak kodlu olması sebebi ile değiştirilebilir bir yapıya sahiptir. Bu özelliği sebebi ile programcılar tarafından geliştirilen birçok farklı Linux sürümü bulunmaktadır. En çok anılan Linux işletim sistemlerine Pardus, Redhat, Suse, Mandrake ve Fedora örnek gösterilebilir.
Pardus Linux altyapısını kullanan Türk işletim sistemidir. Genellikle standart kullanıcı kitlesine önerilmektedir.
3- Komut İstemli İşletim Sistemleri
Dokunmatik kavramının konuşulduğu bu dönemde, birçok kullanıcının beklide hiç karşılaşmayacağı işletim sistemi türüdür. İşlemler genellikle siyah bir ekranda, sisteme gönderilen sözcük ya da sözcükler yardımı ile gerçekleştirilir.
Bu tür sistemler her ne kadar tek başına kullanılabilir olsa da, genellikle diğer işletim sistemleri ile birlikte kurulurlar. Amaçları; görsel olarak müdahale edilemeyen işlemleri gerçekleştirmektir. Örneğin Windows işletim sistemleri, MS-DOS komut isteminin de beraberinde kurulmasını sağlar.
Programlar
İşletim sistemi içinde bulunan ya da sonradan işletim sistemine kurulan yazılımsal gereksinimlerden biridir.
İşletim sistemleri beraberinde birçok programla birlikte kurulsa da, harici programların kullanılmaması çok düşük bir ihtimaldir.
Programlama Dilleri
Bir program, sürücü, işletim sistemi gibi yazılımsal gereksinimleri oluşturmak için kullanılan yazılımsal gereksinimlerden biridir.
Bu tip yazılım türlerini kullananlara yazılımcı, programcı ya da uygulama geliştirici denmektedir.
En popüler yazılım dillerine C, C++, C#, Java, Delphi, PHP gibi dilleri örnek gösterebiliriz.
Makine Dili
Programlama dilleri bir program oluştururken, ilgili programı assembly olarak adlandırılan makine diline direk ya da dolaylı olarak çevirmek durumundadır.
Bir programlama dili ile başka bir programlama dili oluşturulabilir, ancak bu dillerin de temelinde makine dili bulunmaktadır.
Bilgi için teşekkürler.
EET ARKADASIM BNDE MUHENDİSİM VERDİĞİN BİLGİLER ÇOK DOĞRU BİRİSİ YANLI BİLGİ İÇİÇN TESEKKUR EDERİM UZAMRIM BUNLARIN SONU GELİRR:)
arkadaş bilgisayar için vermiş olduğun bu bilgi gerçektende çok hoş ve iyi bir niyet ve bence; bana göre: benim için övülecek bir davranış ve çevremde senin kadar bilgi verebilecek kadar bilgi sahibi insanların olmaması çok kötü
sizin anlattığın parçaların değişik değişik ismiyle önümüze koyup parçaları çoğalttıklarını düşününce kafam allak bullak olurdu
iyiki denk geldin bu kadar basit ve sade dil için galiba ingilizce bilmeye gerek yok ok
başarılar…